So sánh keo dán ống nhựa PVC, uPVC và CPVC: Đừng dùng sai loại!

Tại sao lon keo CPVC thường có màu cam và giá cao hơn rõ rệt, trong khi keo dán uPVC lại phổ biến với nhãn xanh? Liệu có thể dùng một loại keo “đa năng” cho tất cả các loại ống nhựa để tiết kiệm chi phí hay không?

Trên thực tế, giữa “ma trận” keo dán ống nhựa trên thị trường hiện nay, chỉ cần cầm nhầm một lon keo sai chủng loại cũng có thể biến cả hệ thống đường ống của bạn thành một “bom nổ chậm”. Mối nối có thể vẫn kín ở thời điểm thi công, nhưng sẽ âm thầm xuống cấp và bung vỡ khi gặp nhiệt độ cao, áp lực lớn hoặc hóa chất ăn mòn.

Đừng để sự thiếu thông tin gây ra những sự cố đáng tiếc. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ so sánh keo dán ống nhựa PVC, uPVC và CPVC một cách chi tiết, trực quan và dễ hiểu, giúp bạn chọn đúng loại keo – đúng mục đích – đúng tiêu chuẩn kỹ thuật chỉ trong vài phút đọc.

Vì sao không thể dùng chung một loại keo cho tất cả các ống nhựa?

Nhiều người vẫn nghĩ rằng keo dán nhựa hoạt động giống như keo dán giấy: chỉ cần bôi lên là dính. Tuy nhiên, trong kỹ thuật đường ống, điều này hoàn toàn sai.

Keo dán ống nhựa hoạt động dựa trên nguyên lý hàn dung môi (Solvent Welding). Dung môi trong keo sẽ làm mềm bề mặt ống và phụ kiện, sau đó hai bề mặt hòa tan vào nhau, tạo thành một khối nhựa thống nhất, không còn ranh giới mối nối.

Vấn đề nằm ở chỗ: mỗi loại nhựa có cấu trúc phân tử khác nhau.

uPVC (Unplasticized Polyvinyl Chloride): Là nhựa PVC cứng, không chứa chất hóa dẻo, thường dùng cho nước lạnh, hệ thống thoát, hóa chất nhẹ, nhiệt độ làm việc trung bình.

CPVC (Chlorinated Polyvinyl Chloride): Là nhựa PVC đã được clo hóa, làm tăng hàm lượng clo trên chuỗi phân tử. Nhờ đó, CPVC chịu nhiệt cao hơn, kháng hóa chất mạnh hơn và trơ hơn về mặt hóa học.

Chính vì sự khác biệt này, dung môi trong keo dán uPVC không đủ mạnh để hòa tan bề mặt CPVC. Nếu dùng sai keo, mối nối chỉ “dính giả”, không ngấu, và sẽ bung ra khi hệ thống vận hành thực tế.

Để hiểu rõ hơn về cơ chế này, bạn có thể tham khảo bài Cẩm nang toàn tập về keo dán ống nhựa công nghiệp.

Bảng so sánh chi tiết keo dán uPVC và keo dán CPVC

Tiêu chí	Keo dán ống uPVC	Keo dán ống CPVC
Loại nhựa tương thích	Ống uPVC (xám/trắng)	Ống CPVC (xám nhạt/kem)
Nhiệt độ làm việc	Khoảng 60°C	93°C, một số dòng tới 110°C
Khả năng kháng hóa chất	Axit nhẹ, kiềm, muối	Axit mạnh, bazơ nóng, hóa chất ăn mòn cao
Thành phần nhựa	Nhựa PVC hòa tan	Nhựa CPVC hòa tan
Màu dung dịch keo	Trong suốt hoặc xám	Cam hoặc xám
Tiêu chuẩn kỹ thuật	ASTM D2564	ASTM F493

Lưu ý: Bảng trên áp dụng cho các dòng keo công nghiệp đạt chuẩn quốc tế (Weld-On, Oatey…). Các loại keo giá rẻ, không rõ nguồn gốc có thể không tuân thủ tiêu chuẩn màu sắc và dung môi.

Cách phân biệt keo dán qua màu sắc và nhãn mác (kinh nghiệm thực tế)

Trên công trường, việc cầm nhầm lon keo xảy ra rất thường xuyên nếu không để ý kỹ. Cách nhận biết nhanh nhất là dựa vào quy ước màu sắc quốc tế, đặc biệt với các hãng lớn như Weld-On.

Keo dán uPVC

Nhãn lon thường màu xanh dương hoặc trắng

Dung dịch keo trong suốt để đảm bảo thẩm mỹ cho hệ thống nước sạch

Dòng công nghiệp nặng (Heavy Duty) có thể màu xám

Keo dán CPVC

Nhãn lon màu cam nổi bật

Dung dịch keo thường màu cam hoặc xám

Màu cam giúp kỹ sư giám sát dễ kiểm tra mối nối đã bôi keo hay chưa

Bạn nên tham khảo hình ảnh thực tế của Weld-On 717 (uPVC) và Weld-On 714 (CPVC) để ghi nhớ sự khác biệt này.

Dùng lẫn lộn keo dán có sao không?

Đây là câu hỏi “sống còn” trong thi công đường ống nhựa.

Dùng keo uPVC để dán ống CPVC

TUYỆT ĐỐI KHÔNG!

Keo uPVC không chịu được nhiệt độ cao. Khi hệ thống CPVC dẫn nước nóng hoặc hóa chất nóng vượt quá 60°C, lớp keo sẽ mềm ra, mất liên kết và bung mối nối, gây rò rỉ nghiêm trọng, thậm chí nguy hiểm cho người vận hành.

Dùng keo CPVC để dán ống uPVC

Về lý thuyết là dán được, nhưng không khuyến khích.

Lý do là keo CPVC đắt hơn nhiều, dung môi mạnh có thể làm mềm ống uPVC quá mức nếu bôi dư, gây lãng phí và không cần thiết trong hầu hết các hệ thống thông thường.

Nếu nghi ngờ hệ thống đã bị dán sai keo, bạn nên tham khảo ngay bài Cách xử lý mối nối ống nhựa bị rò rỉ để hạn chế rủi ro.

Khi nào bắt buộc phải dùng Primer (nước rửa)?

Trong thi công dân dụng, nhiều thợ bỏ qua bước dùng Primer. Tuy nhiên, với hệ thống công nghiệp – đặc biệt là CPVC – đây là bước không thể thiếu.

Primer là dung môi làm sạch và làm mềm bề mặt cực mạnh (thường có màu tím), giúp phá vỡ lớp bề mặt bóng của ống, tạo điều kiện để keo hàn thâm nhập sâu hơn.

Quy tắc sử dụng Primer:

uPVC dân dụng, áp lực thấp: có thể không cần

uPVC công nghiệp, ống lớn (>3 inch): nên dùng

TẤT CẢ hệ thống CPVC: BẮT BUỘC dùng Primer

Kết Luận

“Đúng ống – đúng keo” là nguyên tắc bắt buộc trong ngành nước công nghiệp.
Sử dụng sai loại keo dán không chỉ gây lãng phí chi phí mà còn tiềm ẩn nguy cơ phá hủy hệ thống, mất an toàn lao động và ảnh hưởng uy tín nhà thầu.

Tóm tắt nhanh:

Ống uPVC → keo nhãn xanh/trắng

Ống CPVC → keo nhãn cam + Primer

Tuyệt đối không dùng keo uPVC cho hệ CPVC

Đừng để một phút “tiện tay” khi thi công phá hỏng cả công trình.

Luôn kiểm tra kỹ nhãn mác trước khi mở nắp keo.

Câu hỏi thường gặp về keo dán ống (FAQ)